Αρχαιότητα & Φοινίκη (4ος αι. π.Χ. – 229 π.Χ.)
Η ιστορία της Δρόπολης ξεκινά από τη βαθύτερη αρχαιότητα. Η περιοχή κατοικήθηκε από τους Χάονες, ελληνικό φύλο της Ηπείρου. Η αρχαία Φοινίκη — σήμερα κοντά στο σύγχρονο Φινίκ — υπήρξε πρωτεύουσα των Χαόνων και ένα από τα σημαντικότερα αστικά κέντρα της Ηπείρου. Το 232 π.Χ. υπογράφηκε εκεί η Συνθήκη της Φοινίκης μεταξύ Ρωμαίων και Μακεδόνων.
Βυζαντινή Περίοδος (4ος – 15ος αι.)
Κατά τη βυζαντινή περίοδο, η Δρόπολη αποτελούσε μέρος της Επαρχίας Νέας Ηπείρου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία υπήρξε ο κεντρικός πυλώνας διατήρησης της ελληνικής ταυτότητας. Εκκλησίες χτίστηκαν στα περισσότερα χωριά, πολλές από τις οποίες επιβιώνουν ως σήμερα. Τα βυζαντινά χρόνια εδραίωσαν τη χριστιανική και ελληνική ταυτότητα που αντιστάθηκε σε αιώνες κατακτητών.
Οθωμανική Κυριαρχία 1431 – 1912 (481 χρόνια)
Το 1431 οι Οθωμανοί κατέλαβαν την Ήπειρο. Παρά την κατοχή, η Ορθόδοξη Εκκλησία λειτούργησε ως θεσμός διατήρησης της κοινότητας. Κατά τον 18ο-19ο αιώνα, τα χωριά ευημερούσαν ως εμπορικές κοινότητες. Ελληνικά σχολεία λειτούργησαν τον 19ο αιώνα. Κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-13), η Συνθήκη του Βουκουρεστίου παραχώρησε τη νότια περιοχή της Ηπείρου στην Αλβανία παρά τις διαμαρτυρίες.
Κομμουνιστική Αλβανία 1945 – 1991
Η δικτατορία Χότζα αποτέλεσε τη σκοτεινότερη περίοδο. Το 1967 όλες οι εκκλησίες έκλεισαν — η Αλβανία ανακηρύχθηκε αθεϊστικό κράτος. Ορθόδοξες εκκλησίες μετατράπηκαν σε αποθήκες ή κατεδαφίστηκαν. Ελληνικές οικογένειες απαγορευόταν να μετακινηθούν εκτός Μειονοτικής Ζώνης. Χιλιάδες Δροπολίτες υπέφεραν από αναγκαστικές εκτοπίσεις.
Μετά το 1991 — Σύγχρονη Εποχή
Η πτώση του κομμουνισμού άνοιξε νέο κεφάλαιο. Η ΟΜΟΝΟΙΑ επανασυστάθηκε. Ελληνικά σχολεία άνοιξαν εκ νέου, εκκλησίες αποκαταστάθηκαν. Παράλληλα ξεκίνησε τεράστιο κύμα μετανάστευσης προς την Ελλάδα. Σήμερα τα 41 χωριά ζουν μια αντιφατική πραγματικότητα: μειωμένος μόνιμος πληθυσμός, αλλά αναβίωση ταυτότητας, λειτουργία σχολείων και επιστροφή νέων κάθε καλοκαίρι.
Νότια Αλβανία: Ελληνική κοινότητα — dropolis.net/notia-alvania/
Δρόπολη, νότια Αλβανία: 41 χωριά και παράδοση — dropolis.net/dropoli-notia-alvania/
Τα 41 Χωριά της Δρόπολης — dropolis.net/ta-41-xoria-tis-dropolis/
Ειδήσεις Ιστορίας — dropolis.net/news/istoria/