Στις 25 Μαρτίου 2026, η Δερβιτσάνη γιόρτασε την 205η Επέτειο της Ελληνικής Επανάστασης με δοξολογία στον Ιερό Ναό του χωριού και μαθητική παρέλαση στην κεντρική πλατεία. Η εκδήλωση συνέχισε μια παράδοση που διατηρείται αδιάλειπτη στα ελληνόφωνα χωριά της Βορείου Ηπείρου — μια παράδοση εορτασμού που για τους κατοίκους της περιοχής έχει διπλή σημασία: τιμά την ιστορία και επιβεβαιώνει, έμπρακτα, τη συνέχεια της γλώσσας και της ταυτότητας στο σήμερα.

Η τελετή και η παρέλαση

Σύμφωνα με το Orthodoxia News Agency, η εορταστική εκδήλωση ξεκίνησε με τη Δοξολογία στον Ιερό Ναό της Δερβιτσάνης και συνεχίστηκε με τη μαθητική παρέλαση στην κεντρική πλατεία. Στο καλλιτεχνικό πρόγραμμα που ακολούθησε συμμετείχαν μαθητές από τα σχολεία Δερβιτσάνης, Βουλιαρατίου, «Πνοή Αγάπης» και το σχολείο «Παντελής Σωτήρης».

Τα σχολεία Δερβιτσάνης και Βουλιαρατίου λειτουργούν ως μειονοτικά σχολεία με ελληνόγλωσση εκπαίδευση στο πλαίσιο του αλβανικού εκπαιδευτικού συστήματος. Τα εκπαιδευτήρια «Πνοή Αγάπης» και «Παντελής Σωτήρης» — του οποίου το όνομα τιμά έναν από τους ιστορικούς δασκάλους της περιοχής — συμπληρώνουν ένα δίκτυο εκπαιδευτικής παρουσίας που διατηρεί την ελληνική γλώσσα ζωντανή στην επόμενη γενιά. Η συμμετοχή και των τεσσάρων σχολείων στον ίδιο εορτασμό αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη κοινοτική συνεργασία που ξεπερνά τα όρια κάθε μεμονωμένου οικισμού.

Η παρουσία των επισήμων

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους η εκπρόσωπος του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στο Αργυρόκαστρο Μαρία Γκούντα, ο Βουλευτής Πύρρος Δήμας, η Περιφερειάρχης Albana Hasanaj, ο Αντιπρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Χρήστος Βαρσάμης, καθώς και οι Κωνστάντο Ξέρρα, Ντονίκα Μπαούτση και Φίλιππος Μπόμπολης.

Η παρουσία της εκπροσώπου του Γενικού Προξενείου Αργυρόκαστρου Μαρίας Γκούντα επιβεβαιώνει τη σημασία που αποδίδει η ελληνική πλευρά στους ετήσιους εορτασμούς της Βορείου Ηπείρου. Το Γενικό Προξενείο Αργυρόκαστρου αποτελεί τον κύριο θεσμικό δεσμό μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης και της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στη νότια Αλβανία. Η ταυτόχρονη παρουσία του Βουλευτή Πύρρου Δήμα και της Περιφερειάρχη Albana Hasanaj δείχνει ότι η εκδήλωση είχε εκπροσώπηση τόσο από εθνικό όσο και από τοπικό αλβανικό επίπεδο — ένα στοιχείο που ενισχύει τον χαρακτήρα της ως κοινής εορταστικής εκδήλωσης.

Ο Δήμαρχος Δρόπολης Δημήτρης Τόλης, σε ανάρτησή του με αφορμή την επέτειο, έγραψε: «Για εμάς στη Δρόπολη και στο Πωγώνι, ο εορτασμός αυτός δεν αποτελεί απλώς μια αναφορά στο παρελθόν, αλλά μια διαρκής υπενθύμιση του αγώνα μας για τη διατήρηση της ταυτότητας, της γλώσσας και της παράδοσής μας. Οι αξίες του 1821 παραμένουν ζωντανές και καθοδηγούν τα βήματά μας στις σύγχρονες προκλήσεις.»

Γλώσσα και μνήμη — ένας αγώνας διαρκής

Η παρουσία μαθητών στον εορτασμό της 25ης Μαρτίου αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της Βορείου Ηπείρου. Τα παιδιά που συμμετείχαν στην παρέλαση και το καλλιτεχνικό πρόγραμμα μεγαλώνουν με τη διαρκή ισορροπία ανάμεσα στην αλβανική εκπαίδευση, τη μητρική γλώσσα και την ελληνική πολιτισμική παράδοση. Τα ελληνόφωνα μειονοτικά σχολεία που λειτουργούν στη Δρόπολη αποτελούν έναν από τους βασικούς φορείς αυτής της γλωσσικής συνέχειας.

Το 2026 σηματοδοτεί την 205η επέτειο — έναν αριθμό που δεν επιλέγεται εκ του αποτελέσματος αλλά προκύπτει από την αδιάλειπτη συνέχεια του εορτασμού. Σε κοινότητες όπως η Δερβιτσάνη, ακριβώς αυτή η συνέπεια — ο ετήσιος εορτασμός χωρίς παραλείψεις, ανεξαρτήτως συνθηκών — αποτελεί από μόνη της έκφραση πολιτισμικής αντοχής.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης, μέσω της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την εφαρμογή της Σύμβασης-Πλαίσιο για τις Εθνικές Μειονότητες, έχει επισημάνει ότι η μειονοτική εκπαίδευση αποτελεί κεντρικό παράγοντα για τη βιωσιμότητα των κοινοτήτων. Σε ένα περιβάλλον όπου η πρόσβαση σε εκπαίδευση στη μητρική γλώσσα εξαρτάται από νομικά πλαίσια που δεν σχεδιάστηκαν πάντα με γνώμονα τις ανάγκες των μειονοτήτων, οι ετήσιοι εορτασμοί μεταφέρουν κάτι που δεν διδάσκεται αποκλειστικά στην αίθουσα: ότι η γλώσσα και η μνήμη αξίζουν να διαφυλαχθούν.

Η μαθητική παρέλαση στη Δερβιτσάνη δεν είναι, επομένως, απλώς μια εθιμοτυπική εκδήλωση. Είναι μια κοινοτική επιλογή — οικογενειών, δασκάλων, συλλόγων — να μεταδώσουν στη νέα γενιά κάτι που θεωρούν αναπόσπαστο μέρος του ποιοι είναι.

Στη Βόρειο Ήπειρο, η μνήμη δεν διαφυλάσσεται μόνο στα αρχεία αλλά στις κινήσεις, τα τραγούδια και τις ομιλίες των νέων που στέκονται κάθε χρόνο στην κεντρική πλατεία — μια έμπρακτη διακήρυξη ότι η κοινότητα επιλέγει ενεργά τη συνέχεια.

Πηγές και τεκμηρίωση

Τα επαληθευμένα στοιχεία για την εκδήλωση (ημερομηνία, τόπος, πρόγραμμα, παρόντες, δήλωση Δημάρχου) προέρχονται αποκλειστικά από:

Δερβιτσάνη: Τα Ελληνόπουλα της Βορείου Ηπείρου τίμησαν την 25η Μαρτίου — Orthodoxia News Agency

Η πλαισιωτική ανάλυση για γλωσσικά δικαιώματα και μειονοτική εκπαίδευση αποτελεί σύνθεση της σύνταξης Dropolis και παραπέμπει επιπλέον στο θεσμικό πλαίσιο:

Advisory Committee — νέα έκθεση για εθνικές μειονότητες Αλβανίας, Γραφείο ΣτΕ Τιράνων