Οι Γεωργουτσάτες, γνωστοί και ως Γεωργουτσάτι, αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα και πολυπληθέστερα χωριά της Δρόπολης, στην ευρύτερη περιοχή του Αργυροκάστρου. Βρισκόμενοι σε στρατηγικό σταυροδρόμι που ενώνει τα Ιωάννινα, το Αργυρόκαστρο και τη Σαράντα, οι Γεωργουτσάτες συγκεντρώνουν στην ιστορία τους στοιχεία από την αρχαία Δωρική παράδοση, την οθωμανική περίοδο και τον σύγχρονο αγώνα της ελληνικής μειονότητας για διατήρηση της ταυτότητάς της. Το όνομα και οι ρίζες του Το όνομα του χωριού προέρχεται από τη μετατροπή ενός επωνύμου σε τοπωνύμιο: οι κάτοικοι είναι οι απόγονοι ενός Γεωργούτσου, από τον οποίο πήραν και την ονομασία τους. Η χαρακτηριστική κατάληξη «-άτες» που συναντάται στο όνομα του χωριού αποτελεί γλωσσικό κατάλοιπο της δωρικής διαλέκτου, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τα γειτονικά χωριά Σιαράτες, Ζερβάτες και Βουλιαράτες.
Αυτή η γλωσσική κληρονομιά συνδέει άμεσα τους σημερινούς κατοίκους με τα αρχαία ελληνικά φύλα που κατοικούσαν στην περιοχή. Μια τοπική παράδοση θέλει το χωριό να ονομαζόταν κάποτε «Γονάτες» και να αναφέρεται στο Χρονικό του Αργυροκάστρου την εποχή του Βυζαντινού αυτοκράτορα Αλεξίου Α' Κομνηνού, στον 11ο αιώνα. Ωστόσο, αυτή η άποψη παραμένει αμφισβητούμενη από τους ιστορικούς. Τεκμηριωμένα, το χωριό με την τωρινή του ονομασία εμφανίζεται σε οθωμανικό έγγραφο του 1520, όπου καταγράφεται με 71 νοικοκυριά.
Τα ονόματα των κατοίκων που αναφέρονται στο κατάστιχο ανήκαν στην αλβανική ονομαστική σφαίρα, γεγονός που αντικατοπτρίζει τη γλωσσική πολυμορφία της περιοχής κατά την πρώιμη οθωμανική περίοδο. Πληθυσμός και κοινωνική ζωή Οι Γεωργουτσάτες γνώρισαν σημαντικές δημογραφικές μεταβολές ανά τους αιώνες. Τον 17ο αιώνα και μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα το χωριό υπέστη δραματική μείωση πληθυσμού, για να ανακάμψει αργότερα. Σύμφωνα με οθωμανικά στοιχεία, το 1895 οι Γεωργουτσάτες είχαν 449 κατοίκους.
Το 1990 ο πληθυσμός ανερχόταν σε 997 κατοίκους και περίπου 217 οικογένειες, ενώ το 1992 καταγράφηκαν 1.015 κάτοικοι. Το 2003 ο αριθμός είχε φτάσει τα 1.420 άτομα, αν και σήμερα ο μόνιμος πληθυσμός έχει μειωθεί λόγω μετανάστευσης, κυρίως προς την Ελλάδα. Το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία Σε μια φυσική έξαρση της οροσειράς του Μακρύνορους, στην κορυφή Μάραντορακ (ή Χιλομόδι), δεσπόζει το Μοναστήρι του Προφήτη Ηλία. Η τοπική παράδοση τοποθετεί την ίδρυσή του στον 12ο αιώνα και συνδέεται με θρύλους για γίγαντες που φέρονται να το έκτισαν.
Ωστόσο, τα τεκμηριωμένα ιστορικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία χρονολογούν την ίδρυση του μοναστηριού στο 1545. Κατά τους 17ο, 18ο και 19ο αιώνες το μοναστήρι επισκευάστηκε και επεκτάθηκε πολλές φορές, αποτελώντας σημαντικό πνευματικό κέντρο για την ευρύτερη περιοχή. Κατά τον 20ό αιώνα, με το κλείσιμο των θρησκευτικών ιδρυμάτων από τις αλβανικές αρχές, το μοναστήρι έπαψε να λειτουργεί. Σήμερα, το μνημείο παραμένει σύμβολο της ορθόδοξης πίστης της περιοχής και σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες της Δρόπολης.
Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και οι σύγχρονες προκλήσεις Στο κέντρο του χωριού βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, η οποία αποτελεί τον ενοριακό ναό των Γεωργουτσάτων. Τα τελευταία χρόνια, η περιοχή γύρω από το χωριό έχει βρεθεί στο επίκεντρο αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, καθώς σε κοντινή απόσταση έχουν εντοπιστεί τάφοι της ελληνιστικής περιόδου. Δυστυχώς, κατά την περίοδο 2014–2015 σημειώθηκαν περιστατικά βανδαλισμού στην εκκλησία και λεηλασίας των αρχαίων τάφων από ακραία στοιχεία, γεγονότα που προκάλεσαν την αντίδραση της τοπικής κοινωνίας και των φορέων διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Αξιόλογες προσωπικότητες Από τους Γεωργουτσάτες κατάγεται ο Κοσμάς Θεσπρωτός (περ. 1780–1852), σημαντικός Έλληνας λόγιος, ιερέας και θεολόγος, ο οποίος συνέβαλε στη διατήρηση της ελληνικής παιδείας στα δύσκολα χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας.
Από το ίδιο χωριό κατάγεται και ο πολιτικός Βαγγέλης Τάβο, ο οποίος εξελέγη δήμαρχος Χιμάρας το 2024, αποδεικνύοντας τη συνεχή συμμετοχή των Γεωργουτσατινών στα κοινά της Βορείου Ηπείρου. Σήμερα Σήμερα, οι Γεωργουτσάτες παραμένουν μια ζωντανή κοινότητα με έντονο ελληνικό χαρακτήρα. Το χωριό συνεχίζει να αποτελεί διοικητικό και κοινωνικό κόμβο για την Άνω Δρόπολη, ενώ οι κάτοικοι διατηρούν ζωντανές τις παραδόσεις, τη γλώσσα και την ορθόδοξη πίστη των προγόνων τους. Σε κάθε γωνιά των Γεωργουτσάτων, από το μοναστήρι στο βουνό μέχρι την εκκλησία του χωριού, η ιστορία της Δρόπολης συνεχίζει να γράφεται.