Η Πολύτσανη, γνωστή και με την αλβανική ονομασία Poliçan, αποτελεί το μεγαλύτερο και πιο ιστορικό χωριό του Βόρειου Πωγωνίου, στην ευρύτερη περιοχή του Αργυροκάστρου. Φέρει το παρατσούκλι «η νύφη της περιοχής του Πωγωνίου» — ένας τίτλος που αντικατοπτρίζει τόσο τη γεωγραφική της ομορφιά όσο και τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στην ιστορία της Βορείου Ηπείρου. Ήταν το δημοτικό κέντρο της πρώην κοινότητας Πωγωνίου και από το 2015 ενσωματώθηκε στον Δήμο Δρόπολης. Από την Πολιτειανή των Χαόνων στην Πολύτσανη Η ιστορία του χωριού ξεκινά από την αρχαιότητα.
Η περιοχή κατοικούνταν από τους Χάονες, ένα από τα τρία μεγάλα ηπειρωτικά φύλα. Η Πολύτσανη ταυτίζεται με την αρχαία ελληνική πόλη Πολιτειανή (ή Πολυανή), όνομα που πιθανότατα προερχόταν από το κοντινό όρος Πολύαινο, το οποίο αναφέρεται και από τον Στράβωνα. Στο «Χρονικόν Δρυοπίδος» σώζεται η μνεία ενός «Ιωάννη εκ Πολυανής» το έτος 1081, γεγονός που επιβεβαιώνει τη διαχρονική παρουσία του τοπωνυμίου. Με την άφιξη των Σλάβων τον 7ο–8ο αιώνα, το όνομα μετατράπηκε στη σημερινή του μορφή.
Ετυμολογικά, προέρχεται από τη σλαβική λέξη polica, που σημαίνει «επίπεδη επιφάνεια, πεδιάδα», και το συνθετικό -jane ή -jani. Έως το 1380 το χωριό ονομαζόταν Πολίτσα, ενώ αργότερα πήρε τη σημερινή του ονομασία Πολύτσανη, που σημαίνει «οι κάτοικοι της πεδιάδας». Βυζαντινή περίοδος και ημιαυτόνομο καθεστώς Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204, η Πολύτσανη ενσωματώθηκε στο Δεσποτάτο της Ηπείρου και έγινε καταφύγιο βυζαντινών αριστοκρατικών οικογενειών. Στα τέλη της βυζαντινής περιόδου (11ος–15ος αιώνας) κτίστηκαν δύο ορθόδοξα μοναστήρια στην περιοχή, ενώ τον 16ο αιώνα ανεγέρθηκαν οι σημαντικοί ναοί του Αγίου Αθανασίου (1513) και του Αγίου Δημητρίου (1526), που φέρουν μοναδικά χαρακτηριστικά της πρώιμης μεταβυζαντινής τέχνης.
Κατά την οθωμανική περίοδο, από τα μέσα του 15ου αιώνα, η Πολύτσανη απέκτησε ημιαυτόνομο και προνομιακό καθεστώς, γεγονός που οδήγησε σε οικονομική και πολιτιστική άνθηση. Μάλιστα, παρότι γεωγραφικά ανήκει στο Πωγώνι, συμπεριλήφθηκε στο Κοινόν του Ζαγορίου, το οποίο της εξασφάλισε ειδικά προνόμια και φορολογικές απαλλαγές. Το μεγαλύτερο χωριό του Βόρειου Πωγωνίου Η Πολύτσανη υπήρξε ανέκαθεν το κέντρο του Βόρειου Πωγωνίου. Το 1431, στο οθωμανικό κατάστιχο, καταγραφόταν με 80 σπίτια, ως το μεγαλύτερο από τα χωριά της περιοχής.
Με βάση τον ιστορικό Johannes Koder, ο πληθυσμός της τότε υπολογιζόταν στους 280–400 κατοίκους. Τον 16ο αιώνα το χωριό γνώρισε ραγδαία αύξηση, φτάνοντας τα 325 νοικοκυριά (περίπου 1.140–1.625 κατοίκους), καθιστώντας το δεύτερο μεγαλύτερο οικισμό της ευρύτερης περιοχής, μετά τη Διπαλίτσα (σήμερα Μολυβδοσκέπαστο). Το 1895, σύμφωνα με οθωμανικά στατιστικά, η Πολύτσανη είχε 199 νοικοκυριά, παραμένοντας από τα πολυπληθέστερα χωριά του Βόρειου Πωγωνίου. Τα θρυλικά σχολεία και η πνευματική άνθιση Η Πολύτσανη υπήρξε φάρος της ελληνικής παιδείας στην περιοχή.
Το 1672 ιδρύθηκε το πρώτο ελληνικό σχολείο από τον ορθόδοξο ιεραπόστολο Σοφιανό, δίπλα στον ναό του Αγίου Αθανασίου. Το σχολείο προσέλκυε μαθητές όχι μόνο από το Πωγώνι, αλλά και από το Ζαγόρι και τη Ρίζα. Το 1750 άνοιξε δεύτερο σχολείο με χορηγία τοπικού ευεργέτη, ενώ το 1866 ιδρύθηκαν δύο σχολεία δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και ξεχωριστά σχολεία για αγόρια και κορίτσια (1866 και 1874 αντίστοιχα). Η φήμη των σχολείων της Πολύτσανης ήταν τόσο μεγάλη, ώστε οι απόφοιτοί τους γίνονταν δεκτοί σε ελληνικά κολέγια της Κωνσταντινούπολης χωρίς εισαγωγικές εξετάσεις.
Η χρηματοδότηση προερχόταν από την τοπική κοινότητα, ευεργέτες και την πλούσια διασπορά των Πολυτσανιτών. Ο 20ός αιώνας και οι σύγχρονες προκλήσεις Το 1913, σύμφωνα με ελληνική απογραφή, η Πολύτσανη είχε 1.650 κατοίκους. Κατά τον Μεσοπόλεμο ο πληθυσμός έφτασε τους 2.500, όλοι ελληνόφωνοι. Κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο του 1940, το χωριό πέρασε υπό τον έλεγχο του Ελληνικού Στρατού, ενώ το 1941 εισέβαλαν γερμανικές μονάδες.
Το 1944 οι Γερμανοί έκαψαν μεγάλο μέρος του οικισμού, αφήνοντας βαθιά σημάδια στην τοπική κοινωνία. Μετά τον πόλεμο, η Πολύτσανη και τα υπόλοιπα χωριά του Πωγωνίου ενσωματώθηκαν στην Αλβανία. Το 1989 ο πληθυσμός είχε μειωθεί στους 559 κατοίκους, ενώ σύμφωνα με αλβανική καταγραφή του 2014, στο χωριό ζούσαν 729 Έλληνες. Σήμερα, η Πολύτσανη διαθέτει αναγνωρισμένη μειονοτική ιδιότητα και λειτουργεί ελληνικό δημοτικό σχολείο.
Σήμερα Η Πολύτσανη παραμένει η «νύφη του Πωγωνίου» — ένα χωριό με έντονο ελληνικό χαρακτήρα, πλούσια ιστορία και βαθιές πνευματικές ρίζες. Οι κάτοικοι συνεχίζουν να φυλάττουν την ελληνική γλώσσα, την ορθόδοξη πίστη και τα ήθη των προγόνων τους, ενώ οι απόδημοι Πολυτσανίτες διατηρούν ζωντανούς τους δεσμούς με τον τόπο καταγωγής τους.